Zaczarowany Świat  - kraina dzikich jezior  - to jest wspomnienie godne miłośników - stawów piaskowni ( bagrów )
Wielu z nas doskonale pamięta - jaki tam był Raj - czysta woda - ryby: węgorz i szczupak - piękne lasy i plaże
Album ten tworzony jest przez miłośników Bezchlebia ( posiadaczy starych zdjęć -oraz ciekawych wspomnień )
dla innych kolegów i koleżanek - którzy zdjęć nie posiadają - ale chętnie by sobie powspominali - o czasie młodości !

 

Zacznijmy jednak od samego początku - mapka z 1750 r. - widzimy prastare wioski  i gród - Peiskretscham ( Pyskowice )
W okolicach Dzierżna i Kłodnicy - widzimy różne stawy - zalążki obecnych wielkich zalewów ( po piaskowniach )
We wsi Przeschlebie - widzimy teren o licznych źródłach - stąd tak wiele wspaniałej wody na stawach Bezchlebia
 - ciekawostką tej mapy - są zaznaczone w okolicznych parafiach - stare kościoły - np. Ziemientitz ( 2 poł. - XIII w. ) 
a pisownia Przeschlebie  - jest ewenementem  (  widoczne - rz  - zatraciło - powstała później nazwa - Preschlebie  )


<  mapka  dzięki  - A. Sz. -Czechowice  >

 

 130 lat  później  - Mapka z 1880 r. - jest już kolej ( Oberschlesische Eisenbahn ) - na Bezchlebiu   i  w Czechowicach - łąki
- pisownia nazwy Preschlebie - pochodzi zapewne ze średniowiecza - czasów państwa czeskiego ( zamiast  rz  było  r -z daszkiem )    


<  mapka dzięki  WW. i  MW. z Boniowic  >

 

Mapka z 1900 r. - początek piaskowni - pośrodku tego żółtego języka - zaczęto układać pierwsze tory - jest to miejsce -
-pod najstarszym Stawem Średnim - w koło są jeszcze lasy - a do leśniczówki w Czechowicach - bardzo daleko
    
Piaskownia  i  kolej piaskowa  - powstały jeszcze w XIX w. - dowoziły piasek podsadzkowy - do kopalni Zabrza
Ciemniejsza plama  wokół Czechowic - oznacza wzniesienie  - nie istnieją od 1918 r. - cegielnia  w Przeschlebiu   - oraz
folwark  - Katharinenhof  w Szałszy 


<  mapka planszowa - JD >

 

 

1905 r. - początek wybierania piasku - od strony Przeschlebia - widzimy I  i  II  pokład  - pociągi podjeżdżają pod koparki

i

 

Pracowały wtedy koparki parowe - brały łyżkami - albo czerpakami łańcuchowymi - jak na kolei -byli maszyniści i palacze

Encyklopedia  Brockhaus'a  z lat 30-tych - w taki oto sposób - wyjaśnia zasadę pracy  koparek  łyżkowych  i  czerpakowych

 

Kol.  J. Sz.  przekazał nam  zdjęcie  parowej kopary, dużej mocy - zmontowanej  w Przezchlebiu  - zdjęcie z lat 20-tych 

 

Przypatrzmy się dokładniej - z przodu nabiera piasek - koparka łańcuchowa - prosto na wagony ( stary typ wagonów bez rolek )
- a  dalej  - koparka łyżkowa - urabia skarpę - pod torowisko - dla dużej koparki łańcuchowej  - wszystko - " pod parą "

 

 

Mapka z 1914 r. - jest już kopalnia piasku -w części północnej ( później - Staw Górny i Średni ) - widoczne tory  piaskowni
- pokazują kierunki wybierania pokładów piasku - najpierw wybierano piasek od strony kolei 
( -  patrz zdjęcie z 1905 r. )

Dawniej  - z Przeschlebia do lasu Labędzkiego - jechało się drogą - pod torami - przez najstarszy zakład na piaskowni -Betriebsbhf  
( parowozownia ) Preschlebie  - przez środek zakładu prowadziła droga - i dróżnik zamykał szlabany - starsi ludzie to pamiętają.
Istniała już druga niezależna linia kolei piaskowej Ballestrema  i  prowadziła ponad starą linią  - wiaduktem - do lasu Mikulczyckiego
Na osiedlu  Piakownia  - istniały dopiero  trzy najstarsze  kamienice
<  Przy torach Piaskowni  jest  jakiś niewyraźny napis  " s a n d * * * * * * * b a h n "  -może Starsi Koledzy - rozszyfrują ?  >

 

1910 - jest już wybudowana Parowozownia  ( BetriebBhf - Preschlebie ) - i piersze 3 bloki osiedla ( budynki socjalne -mur pruski )
- widok od strony Czekanowa  ( od wschodu )

- widok od strony piaskowni  ( od zachodu )

 

Pan  Manfred M.  lubi zbierać starocie  i wyszukał  nam  kilka starych fotek ( widokówki ) z czasów  I wojny świat. 

Poniżej  widzimy  olbrzymią koparkę parową ( na torze )  wydobywającą piasek  z olbrzymiej ściany:

 Podpis pod zdjęciem :  Alter  Dampflokbagger  bei der Sandgewinnung  in Preschlebie  im Betriebe  bis 1914
            <   po polsku :   Stara parowa koparka na lokomotywie  przy wydobyciu piasku  w Przezchlebiu  do  1914 r.   >

 

Poniżej  widokówka  z albumu  Pana  Manfreda  M. - unikat :

Widok kąpieliska z ok. 1925 ( po wybraniu piasku ) -od strony osiedla -w stronę Czechowic  - tam daleko w lesie -
- wielka koparka przekopuje wąwóż - pod tory - obok leśniczówki - do piaskowni - w Czechowicach
 - widoczne tu różne górki i garby stały się w latach 50 wyspami  - za nimi jest tor do Czechowic - pośrodku piaskowni 

 

Porównajmy  z mapką  z lat 30 /40 - widzimy tor do Czechowic  i  2 tory  na dnie piaskowni - czyli tam brano piasek

Widzimy  wszystkie piaskownie  - Czechowice -Sreberko  i  za torami PKP  - oraz Betoniarnię  i  Głębokie

Zaznaczono wiele różnych płytkich zalewów  na poszczególnych częściach Bagrów - woda była  odpompowywana
Wszystkie jeziora  też miały  niski poziom wody  - brano jeszcze  żwir z Betoniarni   i glinę z Głębokiego    
Żwir z betoniarni wożono przez las do Gliwic  a glinę z Głębokiego  wożono już pociągami  ( w głębokim wąwozie -do Przeschlebia )

 

Mapka z 1934 r. - Przeschlebie otrzymało nazwę - Sandwiesen  - a pozostałe miejscowości mają jeszcze stare nazwy
- Kopalnia piasku i Parowozownia - dawały pracę - i  stara nazwa - świadcząca o biednych piaszczystych polach
-gdzie częste nieurodzaje powodowały głód
( Przeschlebie =  brak chleba ) - nowa nazwa  - Sandwiesen  ( piaszczyste łąki )  
- nawiązywała już raczej - do olbrzymich pokładów piasku - w okolicach  Przeschlebia  i  Czechowic

<  zwróćmy uwagę - zaznaczony jest duży cypel - pomiędzy Małym Stawem  a  Afryką  - nie było jeszcze zwałowiska Elektrowni  
   Piaskownia jest już " wybrana " - łącznie ze  Stawem Wielkim  i  Stawem Małym  ( są połączone ! )  - w południowej części  > 

 

Mapka z 1937 r.  - jest  piaskownia  na Bezchlebiu ( Sandwiesen ) - a w Czechowicach ( Böhmswalde ) - są jeszcze - pola
Od początku kolei  istniała tylko  stacja  -  Bf. Schakanau  ( Czekanów Śl ) - nie było stacji  Bezchlebie  i stacji Czkekanów Wieś.

Hitler zarządził zmianę nazw miejscowości na Śląsku - i dziwne, że Czechowice zachowały czeski ślad - Böhmswalde ( Czeski Las )
Inne miejscowości  - Przeschlebie - Sandwiesen ( piaszczyste łąki)  - Ziemięcice - Ackerfelde ( pola uprawne) -
- Świętoszowice.-Einhof ( Jednota - okoloce majątku i cegielni )  - Grzybowice (dawniej -Grzibowitz ) - Pilzendorf (grzybowa wieś )
ponieważ nazwa istniała już  w  XIX w. - Hitler jej nie zmienił ! ) - Szałsza -Kressengrund ( pole kwiatowe <die Kresse > -nasturcja ) 
-Mikulczyce -Klausberg (< Klaus > -Mikołaj , < Berg > -góra )  - ( jeśli chodzi o góry - to była w Mikulczycach - b.wielka Hałda ) 

Piaskownia na Czechowicach - nie była jeszcze uwzględniona na mapach - ponieważ była dopiero uruchomiona w tych latach